Temelini Kemal Kılıçdaroğlu’nun attığı metro hattının...

Temelini Kemal Kılıçdaroğlu'nun attığı metro hattının ihalesini '5'li çete'nin aldığı ortaya çıktı

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İBB'nin Kirazlı-Halkalı Metro Hattı İnşaat alanında ilk temeli geçtiğimiz günlerde attı. Kirazlı-Halkalı Metro Hattı İnşaat ihalesini Kılıçdaroğlu'nun '5'li çete' dediği Makyol ve Kalyon İnşaat aldı. Kılıçdaroğlu'nun ve CHP Genel Merkezi'nin bu ihaleden haberi olmadığı öğrenildi.

29 Mart 2021 - 20:54 - Güncelleme: 29 Mart 2021 - 22:08

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, 2021 yılı bütçe görüşmelerinin ilk gününde (7 Aralık) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) yaptığı konuşmasında, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı süresince kamu ihaleleri alarak kamu-özel sektör işbirlikleri (KÖİ) çerçevesinde yapılan projeleri yürüten ve dünyada en fazla devlet ihalesi alan 10 şirket arasındaki beş büyük şirkete dikkat çekmişti. Kılıçdaroğlu, haksız kazanç elde ettikleri iddiasında bulunduğu ve “Beşli çete” olarak nitelendirdiği şirketlerin yatırımlarını iktidara geldiklerinde kamulaştıracaklarını açıklamıştı.

7 Aralık’ta yaptığı açıklamalar da sosyal medyada geniş yankı bulmuştu. Kılıçdaroğlu bütçe görüşmelerindeki konuşmasında Cengiz Holding, Limak Holding, Kalyon Holding, Kolin Holding ve Makyol Holding için “Beşli çete” demişti. Kılıçdaroğlu o günden bugüne birçok konuşmasında bu '5'li çete'yi dile getirmişti.

Kılıçdaroğlu, geçtiğimiz günlerde Kirazlı-Halkalı Metro Hattı İnşaat alanında tünel kazı işlerinin yeniden başlaması nedeniyle düzenlenen törene katıldı, temeli attı.

İBB Raylı Sistem Daire Başkanı Doç. Dr. Pelin Alpkökin'in konuşmasıyla başlayan tören, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve Kılıçdaroğlu'nun konuşmasıyla devam etti. Daha sonra Kılıçdaroğlu, İmamoğlu ve katılımclar butona basarak temele harç döktü. Kılıçdaroğlu ve beraberindekiler, harcın dökülmesinin ardından inşaat alanında incelemelerde bulundu. Törene, Kılıçdaroğlu ve İmamoğlu'nun yanı sıra CHP Genel Başkan Yardımcıları Seyit Torun ve Onursal Adıgüzel, CHP Grup Başkanvekili Engin Altay, CHP İstanbul Milletvekilleri Turan Aydoğan, Emine Gülizar Emecan ve CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu katıldı. 

İstanbul'u "Küçük Türkiye" olarak tanımlayan ve dünyanın en önemli metropollerinden birisi olduğunu ifade eden Kılıçdaroğlu, 21'inci yüzyılda hala İstanbul'da ulaşım sorununun çözülememesini eleştirdi. Yerel yönetimlerde sağladıkları başarının merkezi yönetimde sağlayacakları başarının işareti olduğunu vurgulayan Kılıçdaroğlu, "Türkiye'yi en kısa sürede bölgesindeki bütün sorunlarından arındırıp görkemli, güvenilir ve saygınlığı giderek artan bir ülke haline getireceklerini söyledi. Kılıçdaroğlu, "Demokrasisi gelişmiş, insan haklarına saygılı, kadın-erkek toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığı, herkesin aşının, herkesin işinin olduğu, evlatlarımızın geleceklerini yurt dışında değil Türkiye coğrafyasında aradıkları güzel bir Türkiye'yi inşa edeceğiz. Kararlıyım, bunu mutlaka ama mutlaka birlikte yapacağız. Birlikte Türkiye'yi aydınlığa çıkaracağız, birlikte 83 milyon insanın Londra'daki bir avuç tefeciye hizmet etmesine son vereceğiz. Biz üreteceğiz, biz alın teri dökeceğiz ve biz kazanacağız. Bunu yapacağız, beraber yapacağız. Esnafıyla, çiftçisiyle, memuruyla, emeklisiyle, işçisiyle beraber yapacağız, birlikte yapacağız" diye konuştu. 

İHALEYİ '5'Lİ ÇETE'DEN 2 HOLGİNG ALDI

Kılıçdaroğlu ve A Takımı'nın katıldığı Kirazlı-Halkalı Metro Hattı İnşaat ihalesini Kılıçdaroğlu'nun '5'li çete' dediği holdingler arasında yer alan Makyol ve Kalyon İnşaat'ın aldığı ortaya çıktı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Raylı Sistem Daire Başkanlığı, Avrupa Yakası Raylı Sistem Müdürlüğü’nün 2016/306719 KİK numaralı, yaklaşık maliyet 2.112.656586,93 TL olan, Kirazlı-Halkalı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yer Altı Aktarma Merkezi (Otopark) Ve Depo Alanı İnşaatı yapım işi ihalesini, verdiği 2.414.401.632,00 TL teklifle Makyol İnş. – Astur İnş. – IC İçtaş İnş. – Kalyon İnş. ortak girişiminin aldığı ortaya çıktı.

İhaleye katılan firmalar ve teklifleri (TL) şöyle:

1) Makyol İnş. – Astur İnş. – IC İçtaş İnş. – Kalyon İnş. 2.414.401.632,00 TL
2) Alsim Alarko – Cengiz İnşaat 2.426.338.438,00 TL
3) Aga Enerji – Bayburt Grup – Özgün Yapı – Şenbay Madencilik 2.434.895.351,39 TL
4) Gülermak Ağır Sanayi – Nurol İnşaat 2.460.000.000,00 TL
5) Doğuş İnşaat – Özaltın İnşaat – Yapı Merkezi İnşaat 2.484.804.425,01 TL
6) Dido-Ray Yapı – Demce Yapı – İmaj Demiryolu Golden Demirçelik – Mir Müşavirlik – Pers Yapı 2.597.127.376,00 TL

CHP GENEL MERKEZİNİN HABERİ YOK

İhaleyi, '5'li çete'nin aldığında ise CHP Genel Merkezi'nin haberinin olmadığı öğrenildi.

İBB'NİN ÜST DÜZEY İSMİNDEN 2 HOLGİNGE RİCA MEKTUBU

Kılıçdaroğlu'nun, '5'li çete' ve 'kamulaştıracağız, el koyacağız' söyleminden rahatsız olan Makyol ve Kalyon İnşaat'ın aldıkları ihaleden vazgeçmek isteği belirtildi. Açılıştan önce İBB Raylı Sistem Daire Başkanı Doç. Dr. Pelin Alpkökin'in girdiği 2 holginge de 'rica mektubu' yazdığı ortaya çıktı.

Metro İstanbul'un internet sitesinde proje ile ilgili şu bilgiler yer aldı:

Site de İhaleyi alan firmalar açıkça görülüyor.

"DEVLETTEN EN ÇOK İHALE ALAN FİRMALAR"

CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır’ın 1 Ekim 2020 tarihinde açıkladığı “Devletten En Çok İhale Alan Firmalar ve Usulsüzlükler” başlıklı rapora göre, 2013’ten 2019 yılına kadar Kamu İhale Kanunu (2003 yılında yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu bugüne kadar 191 kez değiştirildi) madde 21/b (pazarlık usulü ile verilen ihaleler) uyarınca bu beş şirketin aldığı kamu ihaleleri şöyle:

*Kolin Holding yedi kamu ihalesi aldı. İhale bedelleri toplamı 10 milyar 264 milyon Türk Lirası.

*Cengiz Holding 12 kamu ihalesi aldı. İhale bedelleri toplamı 7 milyar 98 milyon Türk Lirası.

*Kalyon Holding sekiz kamu ihalesi aldı. İhale bedelleri toplamı 4 milyar 448 milyon 292 bin Türk Lirası.

*Makyol Holding 11 kamu ihalesi aldı. İhale bedelleri toplamı 3 milyar 877 milyon 846 bin Türk Lirası.

*Limak Holding üç kamu ihalesi aldı. İhale bedelleri toplamı 2 milyar 108 milyon 356 bin Türk Lirası.

Sözkonusu ihaleler içinde köprüler, otoyollar, havalimanı, tünel ve şehir hastaneleri ihaleleri bulunuyor. Osmangazi Köprüsü, Üçüncü Havalimanı, Avrasya Tüneli ve Üçüncü Köprü, en çok dikkat çeken projeler arasında.


Dünyada altyapı yatırımlarında en fazla ihale alan 10 şirket.

En fazla kamu-özel işbirliği ihalesi alan 10 şirket.

Gazeteci Bahadır Özgür, Gazete Duvar’da yayımlanan “İnşaat-siyaset kompleksi: Kim, kimi besliyor?” başlıklı yazısında, farklı kurumların açtığı 100 milyon lira ve üzeri ihalelerden en fazla pay alan 10 şirkete değinerek, kamusal kaynakların belirli şirketlere aktarılması sürecini sayılarla gözler önüne serdi:

Bazı kurumların beş yıl içinde verdiği ihalelerin toplam tutarı ve ilk 10 şirketin aldığı miktar ve paylar.

Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) projeleri üzerine çalışan ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki bütçe görüşmelerini takip eden gazeteci Çiğdem Toker de Sözcü‘de çıkan “2021 bütçesinde garanti tutarları” başlıklı yazısında, KÖİ projelerine dair ulaştığı garanti bedellerine yer verdi. Buna göre,

Sağlık Bakanlığı’nın 2021 yılı bütçesinde şehir hastanelerine 16 milyar 392 milyon TL garanti bedeli ayrıldı.
Ulaştırma Bakanlığı, 2021 bütçesinde trafik garantileri ve katkı ödemeleri için 540 milyon TL ayırdı.
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2021 yılı bütçe teklifinde yap-işlet-devret modeliyle yaptırılan ulaştırma projelerine ilişkin trafik garantileri ve katkı ödemeleri için 14 milyar 49 milyon TL ödenek ayrıldı.
Toker yazısında, koronavirüs salgını günlerindeki gelir kayıpları ve vatandaşların ihtiyaçlarına vurgu yaparak 2021 bütçesinden KÖİ projeleri için 31 milyar Türk Lirası ayrıldığını belirtti.

Cengiz Holding

Başarır’ın açıkladığı rapora göre, “Cengiz İnşaat” olarak 1980’li yıllarda altyapı işleriyle faaliyete başlayan Cengiz Şirketler Grubu, şu anda inşaatın yanı sıra madencilik, enerji, turizm, makine, havacılık ve sigorta sektörlerinde çalışıyor.

Cengiz Holding’in aldığı kamu ihaleleri arasında 2004 yılında ETİ Bakır A.Ş., 2005’te ETİ Alüminyum ve sonrasında Boğaziçi Elektrik, Akdeniz Elektrik, Uludağ Elektrik ve Çamlıbel Elektrik dağıtım ortaklıkları bulunuyor.

İstanbul’un üçüncü havalimanı olan İstanbul Havalimanı, Cengiz Holding, Kalyon Holding, Kolin Holding ve Limak Holding ortaklığında yapıldı.

Cengiz Holding’e bağlı ETİ Bakır A.Ş.’nin, Artvin Cerattepe’deki madencilik faaliyetlerini, yerel halk ve ekolojist aktivistler doğa katliamına yol açtığı gerekçesiyle yargıy taşıdı.

2010-2017 yılları arasında 26 kamu ihalesi alan Cengiz Holding’in aldığı bu ihalelerin toplam bedeli 12 milyar 597 bin TL. Cengiz Holding 2014-2020 Eylül tarihleri arasında ise toplam 22 milyar 138 milyon TL’lik kamu ihalesi aldı. Bu süre içerisinde kamudan aldıkları 18 ihalenin 12’sini 21/b pazarlık usulü ile alan Cengiz Holding’in sadece 21/b usulü ile son iki yılda aldığı dört ihalenin toplam sözleşme bedeli 3 milyar 552 milyon TL.

Cengiz Holding’in aldığı kamu ihaleleri arasında havalimanları, elektrik dağıtım, metro, hızlı tren, baraj, otoyol yapımları, demiryolu hattı, hidroelektrik santral (HES), tünel, liman yapımı bulunuyor. Öne çıkan projeler ve toplam ihale bedelleri şu şekilde:

*İstanbul Havalimanı: 58 milyar 890 milyon TL

*İstanbul Avrupa Yakası Boğaziçi Elektrik Dağıtım: 3 milyar 626 milyon TL

*İstanbul Taksim – 4. Levent metrosu: 2 milyar TL

*Ankara – İstanbul Hızlı Tren 2. Etap: 1 milyar TL

*Kuzey Marmara Otoyolu: 13 milyar 600 milyon TL

*Ankara – İstanbul hızlı tren t26 tüneli: 456 milyon 506 bin TL

*Gayrettepe – İstanbul metrosu: 4 milyar 845 milyon TL

*Gebze – Halkalı banliyo hattı: 8,3 milyon TL

Limak Holding

Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Başkanı Nihat Özdemir‘in sahibi olduğu Limak Holding, büyük oranda altyapı inşaatları alanında faaliyet gösteriyor. Şirket, Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarında yapılan özelleştirmelerden büyük gelir elde etti.

Limak Holding, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindeki çimento fabrikaları, enerji üretim santralleri, elektrik dağıtım bölgeleri projelerinde yer aldı. Holding ayrıca Sabiha Gökçen Havalimanı’nın işletim hakkına da sahip. Limak Holding, Tekel’in özelleştirilmesi sürecinde, Tekel alkollü içkiler bölümünü satın alan Mey İçki‘nin de ortakları arasında.

Limak Holding’in Kamu İhale Kanunu madde 21/b (pazarlık usulü ihale yöntemi) ile aldığı son üç kamu ihalesinin toplam bedeli 2 milyar 108 milyon 356 bin TL.

Holdingin aldığı ihaleler arasında köprü-otoyol, baraj-HES, havalimanı yapımı ve işletme hakkı, yüksek hızlı tren, çimento fabrikası, stadyum, metro bağlantısı yapımı, çeşitli altyapı inşaatları, otoyol boru hattı ve teknopark inşaatı bulunuyor.

Limak’ın öne çıkan projeleri ve toplam ihale bedelleri şöyle:

*Çanakkale Köprüsü ve Çanakkale otoyolu: 10 milyar 354 milyon 576 bin 202 TL

*İstanbul Havalimanı: 58 milyar 890 milyon TL

*Çetin Barajı ve Hidroelektrik Santrali: 2 milyar 100 milyon TL

*Sabiha Gökçen Havalimanı: 2 milyar 962 milyon TL

*Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı : 37.5 milyon dolar

Limak Holding’in baraj ve barajlar üzerine kurduğu HES’ler, doğa tahribatına, tarihi dokunun zedelenmesine ve yok olmasına sebep olmuş, bu durum medyaya da yansımıştı. Holdingin özellikle baraj ve HES projelerini yerel halk zaman zaman protesto etmiş ve bu protestolara kolluk kuvvetleri müdahale etmişti.

Kalyon Holding

Gaziantep merkezli Kalyon Holding, Taksim Meydanı’nın düzenlenmesi, Marmaray, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi gibi projelerle tanınıyor. Kalyon İnşaat’ın toplu konut, yol, köprü, altyapı, kamu binaları, arıtma tesisleri, alışveriş merkezleri ve ticaret merkezi alanlarında yatırımları bulunuyor. Bunun yanı sıra holding, elektrik üretimi, elektrik ve doğalgaz dağıtımı alanlarında da çeşitli ortaklıklarla faaliyet yürütüyor. Kalyon Holding, Devlet Su İşleri (DSİ), İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ve belediyelerden de çeşitli altyapı projeleri aldı.

Kalyon Holding’in 2015-2020 yılları arasında aldığı kamu ihalelerinin toplam bedeli 23 milyar 509 milyon TL. Kalyon Holding 2013-2020 döneminde Kamu İhale Kanunu 21/b kapsamında toplam bedeli 448 milyon 292 bin TL karşılığında olan sekiz kamu ihalesi aldı.

Kalyon Holding’in aldığı ihaleler arasında havalimanı yapımı, yüksek standartlı demiryolu inşaatı, deniz geçişi isale hattı, otoyollar, doğalgaz depolama projesi, tünel, içme suyu isale, metro hattı, raylı sistem, hastane, stadyum, HES projeleri bulunuyor.

Kalyon Holding’in aldığı belli başlı ihaleler ve toplam ihale bedelleri şu şekilde:

*İstanbul Havalimanı: 58 milyar 890 milyon TL

*KKTC Deniz Geçişi İsale Hattı: 483 milyon TL

*Kuzey Marmara Otoyolu: 13 milyar 600 milyon TL

*Dudullu-Bostancı metrosu: 1 milyar 687 bin TL

*Mecidiyeköy-Mahmutbey metro hattı: 849 milyon 440 bin TL

*Gayrettepe 3. Havalimanı metro: 4 milyar 845 milyon TL

*Kirazlı-Halkalı metrosu: 2 milyar 414 milyon TL

*Başakşehir Stadyumu: 134 milyon 949 bin TL

*Taksim Meydanı düzenleme inşaatı: 51 milyon 555 bin TL

Kolin Holding

Koloğlu kardeşlerin sahip olduğu Kolin Holding’in, Limak Holding ve Cengiz Holding ile ortaklığı bulunuyor. Kolin Holding de altyapı inşaatları, elektrik santralleri, elektrik dağıtımı alanlarında faaliyet gösteriyor. Kolin Holding’in son beş yılda aldığı kamu ihale bedellerinin toplamı 20 milyar 632 milyon TL.

Kolin Holding’in aldığı kamu ihaleleri arasında baraj yapımı, metro, otoyol, termik santral, yat limanı, demiryolu, tren garı, HES ve liman inşaatları bulunuyor.

Kolin Holding’in aldığı ve öne çıkan kamu ihaleleri ile toplam ihale bedelleri şu şekilde:

*Yeni Havalimanı – Halkalı metro hattı: 4.3 milyar TL

*Soma Kolin Termik Santrali: 1 milyar 780 milyon TL

*Kuzey Marmara Otoyolu: 13 milyar 600 milyon TL (konsorsiyum)

*Ankara Hızlı Tren Garı: 280 milyon 875 bin TL

Makyol Holding

Adnan Çebi’nin yönetim kurulu başkanı olduğu Makyol Holding’in yalnızca 2017 yılında 10 milyar 665 milyon TL değerinde kamu ihalesi aldığı iddia ediliyor. Bunların içinde Kara Yolları Genel Müdürlüğü’nden alınan ihaleler ve Sabiha Gökçen Havalimanı Gelişim Projesi ihalesi bulunuyor.

Makyol Holding’in yürüttüğü bazı projeler ve ihale bedelleri şöyle:

*Sabiha Gökçen Havaalanı İkinci Pist: 1 milyar 397 milyon TL

*Osmangazi Köprüsü: 1,2 milyar dolar (Nurol, Özaltın, Makyol, Astaldi, Yüksel ve Göçay konsorsiyumu)

*Gebze – Orhangazi – İzmir Otoyolu: 10 milyar 51 milyon TL

*Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinin büyük onarımı ve yapısal takviyesi yapım işi: 246 milyon 520 bin TL

*Ovit Tüneli: 1,5 milyar TL

*Çorlu – (Kınalı – Tekirdağ) Ayr. Yolu: 9 milyar 843 milyon TL

İhalelerle ilgili eleştiriler

Kamu-özel ortaklığıyla yapılan bu projelerde, kamu ihalelerinin belirli holdinglere Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi uyarınca verilmesinin yanı sıra, projelerin yapım maliyetlerinin yüksekliği, projelere dolar üzerinden verilen garantiler, projelerin gerekliliği ve verimliliği, projelere verilen yolcu, hasta, geçiş ücreti garantileri de tartışılıyor. Dünya Bankası’ndan devlet garantisiyle alınan kredilerle yapılan bu projelerin borç yükünün yalnızca bugünü değil gelecek nesilleri de etkileyecek olması eleştiriliyor.

Bunun yanı sıra, bu projelerin bir kısmının yapım süreçlerinde maliyeti düşürmek amacıyla işçi sağlığı ve iş güvenliğine gerekli önemin verilmemesi de sebep olduğu iş kazaları ve iş cinayetleriyle dikkatleri çekiyor. Özellikle baraj ve hidroelekrik santrallerin yapılması sürecinde çevrenin tahribatı da projelerin eleştirilmesine neden oldu. Kamu ihalelerinin yüksek fiyatlarla belirli şirketlere verilmesinin yarattığı haksız rekabetin serbest piyasada yarattığı tekelleşme ile bu rekabetle baş edemeyen firmaların batması da projelere yönelik eleştiriler arasında yer alıyor.

KÖİ kapsamındaki projelerde belli gruplara yapılan kaynak aktarımlarının, kamunun yararına kullanıp kullanılmadığı da önemli bir tartışma konusu. Bu projeleri yürütenlerin kamu yararını gözetip gözetmedikleri noktasında şeffaf ve bağımsız bir biçimde denetlenip denetlenmedikleri de eleştiriliyor.

Özellikle ulaştırma projelerinde sabit trafik ve fiyat üzerinden gelir garantilerinin verilmesi de yarattığı kamu zararı açısından tartışılıyor ve Osmangazi Köprüsü de bu duruma örnek gösteriliyor. Başkent Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı Prof. Dr. Uğur Emek, “Mega projelerde önden yüklemeli gelir garantisi: Osmangazi Köprüsü” başlıklı yazısında, verilen gelir garantisini ve bunun vergi mükellefleri olarak vatandaşlara yükünü şöyle tarif ediyor: “Osmangazi köprüsünün 1. sınıf araçlar için 2020 yılı tek yönlü güncellenmiş resmi ücreti KDV dahil 117,90, hariç ise 109,17 TL’dir. Sözleşmeye göre 2020 yılında olması gereken ücret ise 247,80 TL’dir. Bu durumda katkı payı 138,64 TL’dir. Garanti edilen 40.000 araç için her halükarda 138 TL tutarındaki katkı payı milli bütçeden işletmeciye ödenmektedir. Ayrıca, geçmeyen her araç için de sözleşmeye göre güncellenen araç başı toplam ücret de (247,80 TL) işletmeciye ödenmektedir.”

Özetle, bu şirketlerin kamu-özel işbirliği ile yapılan projeler için aldıkları kredilere Hazine’nin kefil olması, kamu bankalarının şirketler adına borçlanması ve şirketlere dolar ve euro üzerinden gelir garantileri verilmesi eleştiriliyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, bakanlığın 2021 yılı bütçe yasa teklifi üzerindeki görüşmeler sırasında muhalefet partilerinden milletvekillerinin KÖİ projelerine ilişkin itirazlarını dinledi ve bu projelerin “akılcı bir yöntemle” inceleneceğini söyledi.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Borsa'da neler oluyor? Şantaj mı yapılıyor?
Borsa'da neler oluyor? Şantaj mı yapılıyor?
Muş'ta AK Partili Fatih Cengiz 2 bin 500 kişiyle CHP'ye geçti
Muş'ta AK Partili Fatih Cengiz 2 bin 500 kişiyle CHP'ye geçti